واردات گاز از روسیه گام راهبردی تهران برای مهار ناترازی در زمستان

کار و درآمد: سفر مقامات ارشد کشور به مسکو همزمان با نشست جی ئی سی اف، واردات گاز از روسیه را در کانون توجه قرار داده است که می تواند جبران ناترازی کند.

به گزارش کار و درآمد به نقل از مهر، هم زمان با عزیمت رئیس دولت و سرپرست وزارت نفت به مسکو به منظور شرکت در نشست مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF)، پرونده همکاریهای انرژی تهران و مسکو بخصوص در بخش واردات و ترانزیت گاز وارد فاز سرنوشت سازی شده است. هم اینک ناترازی گاز در کشور با عنایت به نزدیکی فصل سرما، به یکی از موضوعات بنیادین و اساسی تبدیل گشته و کارشناسان حوزه انرژی متفق القول معتقدند که باید هرچه سریع تر نسبت به علاج و رفع این عارضه تدابیر مقتضی اتخاذ شود. همینطور با پیش بینی تشدید کسری و افزایش ناترازی به حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب در روز نسبت به مازاد موجود در فصل سرد، کشور با چالش های محسوسی در تامین پایدار سوخت بخش های مهم اقتصادی، صنایع استراتژیک و نیروگاه های تولید برق روبه روست. در چنین موقعیتی، اتخاذ رویکرد مدیریت هوشمندانه تقاضا در کنار تامین منابع جایگزین از مبادی خارجی، تنها راهبرد عملیاتی برای پیش گیری از اختلال در چرخه تولید صنعتی و حفظ رفاه عمومی و آرامش شبکه خانگی در روزهای سرمای شدید قلمداد می شود.

زمینه سازی حقوقی و تفاهمات مشترک تهران و مسکو

بررسی سیر تاریخی این مذاکرات نشان داده است که پایه های فنی و حقوقی این تعامل گسترده قبل تر پی ریزی شده است؛ به صورتی که در بهمن ماه سال ۱۴۰۴، محسن پاک نژاد، وزیر وقت نفت، در جریان نشست خبری نوزدهمین کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه اعلام نموده بود که این رویداد برگزار و سند نهائی بهمراه مجموعه ای از تفاهم های مشترک به امضا رسیده است. وزیر وقت نفت با یادآوری کوشش های انجام شده افزوده بود که کارگروه های تخصصی در نشست های فشرده و طولانی به موفقیت رسیدند سند جامع نهائی را تنظیم کنند و کمیسیون مشترک، مسیری مطمئن را فراهم ساخته است تا بتوان از ظرفیتهای خیلی گسترده موجود در حوزه همکاریهای اقتصادی و انرژی بهره برداری کرده و تعهدات را وارد چرخه عمل نمود.
پاک نژاد در همان مقطع صراحتاً اشاره کرد که نقطه قوت و خصوصیت برجسته این جلسه، گذار بنیادین از تفاهم نامه های اولیه به حوزه اجراست؛ امری که دستاوردی شایان توجه و برجسته در مقطع حساس کنونی و شرایط ویژه بین المللی ارزیابی می شد. وی در جواب پرسش گزارشگر مهر پیرامون ضرورت خرید گاز باوجود رکوردشکنی های داخلی تشریح نمود که در رابطه با صادرات گاز روسیه به ایران، پرونده توافقات حدودا به پایان رسیده و تنها یکی دو بند فنی و تشریفاتی در مفاد باقیمانده که امید است به امضای قرارداد نهائی منتج شود. او خاطرنشان ساخت که با وجود ثبت عملکرد مطلوب در بخش برداشت و عبور تولید گاز پارس جنوبی از مرز ۷۲۷ میلیون مترمکعب در روز، شدت ناترازی و ابعاد تقاضای داخلی بگونه ای رقم خورده است که کشور ناگزیر باید واردات گاز از روسیه را به شکل جدی دنبال کند. او همینطور ضمن اشاره به معاهده مشارکت راهبردی دوجانبه تاکید ورزیده بود که این چارچوب حقوقی زمینه همکاری ها را فراهم آورده و ایران از سرمایه گذاری و مشارکت پررنگ شرکتهای روسی در توسعه میدان های نفتی و گازی به گرمی استقبال می کند.

جزییات قرارداد ژنرال فریم ورک و روند نهائی سازی قیمت

ابعاد عملیاتی و مهندسی این مبادلات گازی هم قبل از این در اظهارات مدیران ارشد صنعت تشریح گردیده بود؛ به صورتی که در بهمن سال ۱۴۰۴ سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، در گفتگو با گزارشگر مهر پرده از جزییات این مذاکرات برداشت و اشاره کرد که گفتگوها با طرف روسی بر سر قرارداد معروف به «ژنرال فریم ورک» وارد مرحله نهائی شده است. مدیرعامل شرکت ملی گاز در توضیحات خود تاکید کرد که تمامی شاخصها و محورهای تخصصی، شامل ابعاد فنی، مقررات حقوقی، جانمایی ترمینال ها، تدوین ترم شیت ها و شرایط قراردادی به صورت کامل در کارگروه مشترک بسته شده و تنها متغیر باقی مانده، تعیین قیمت نهائی و توافق بر سر سازوکار تسویه مالی است.
توکلی در تشریح مفاد و سازوکار اجرائی یادآور شده بود که اعلام رسمی نرخ منوط به جمع بندی نهائی در سطوح عالی بالادستی و تعیین سقف دقیق حجم وارداتی خواهد بود. بر مبنای مدل اولیه، فرآیند ورود گاز در چارچوب دو فاز ۵۵۰ واحدی سازماندهی شده که در گام اول تمامی اسناد و ترم شیت ها تکمیل گردیده و یک قرارداد اجرائی کوتاه مدت به منظور تست، راستی آزمایی فنی و سنجش شیوه پرداخت در آستانه نهائی شدن قرار گرفته است. وی تصریح کرد که مذاکرات در قالب تخصصی و بوسیله کارگروه شرکت گازپروم هدایت می گردد و محور تمرکز آن بر دریافت پایدار جریان گاز استوار است.

ضرورت اتصال شبکه شمالی و موازنه عرضه و تقاضا

کارشناسان اقتصادی معتقدند که فعال سازی و تقویت راهبرد واردات گاز از همسایگان شمالی یعنی روسیه و ترکمنستان، پاسخی راهبردی و فوری به دغدغه های فصل سرما است. ایجاد توازن میان سوخت رسانی به نیروگاه ها، چرخش چرخ کارخانجات و گرمایش بخش خانگی مستلزم آنست که فرآیند تزریق گاز بدون فوت وقت کلید بخورد. این سازوکار نه تنها ادامه فعالیت صنایع را بدون اعمال خاموشی های گسترده میسر می سازد، بلکه مانع از هدررفت منابع و لطمه به تولید ناخالص داخلی در ماه های بحرانی سال خواهد شد. مدیریت بحران گاز در سال ۱۴۰۵، مستلزم نگاهی ترکیبی است تا در کنار صیانت از شبکه داخلی، توان دیپلماتیک و جغرافیایی کشور هم احیا شود.

تعادل میان تولید و رفاه؛ مهار تبعات لطمه به زیرساخت ها

در همین راستا فرشاد جامع، کارشناس مسایل انرژی، در تشریح اهمیت راهبردی شروع واردات گاز از مرزهای شمالی برای پر کردن شکاف های انرژی عنوان کرد: رخدادها و صدمات وارده به زیرساخت های پالایشی و خطوط گازی در پارس جنوبی، حجم ناترازی گاز در کشور را به مرز نگران کننده در فصل سرما رسانده است. این حقیقت تلخ، فرایند تامین سوخت نیروگاه ها، چرخه تولید صنعتی و شبکه گرمایشی خانوارها را در آستانه زمستان سال ۱۴۰۵ در موقعیت حساسی قرار داده و به همین دلیل شروع فوری واردات از مبادی ترکمنستان و روسیه لزوم راهبردی اجتناب ناپذیری است که باید در صدر برنامه های جاری کشور تثبیت شود.
این صاحب نظر حوزه انرژی اشاره کرد: با بازگشایی مسیر واردات از ترکمنستان و تعمیق تعاملات با مسکو، میتوان افزون بر پر کردن مخازن ذخیره سازی، زمینه سوآپ و بازصادرات به مقاصد پرتقاضایی نظیر هند را مهیا کرد؛ امری که نقشی تاریخی برای پیشرفت وزن ژئوپلیتیک کشور رقم خواهد زد. وی ضمن اشاره به دستیافته های چندبعدی این رویکرد تاکید ورزید: در بعد دیپلماسی انرژی، مناسبات گازی با همسایگان شمالی، پیوندهای متقابل اقتصادی را چنان تحکیم می بخشد که ریسک های سیاسی تقلیل یافته و جایگاه کشور از یک متقاضی منفعل، به یک شریک راهبردی، تنظیم کننده جریان انرژی و یک هاب منطقه ای تغییر خواهد یافت.

فرصت های تحریمی و خلق درآمد پایدار از مسیر سوآپ

در مختصات بین المللی کنونی، شرایط ویژه بازار جهانی گاز زمینه ساز منافع گوناگونی برای اقتصاد ملی است. در مقطعی که فدراسیون روسیه تحت تأثیر تحریم های گسترده بین المللی به دنبال بازارهای تازه است و ترکمنستان هم محدودیت های فراوانی برای اتصال به شبکه مصرف اروپائی تجربه می کند، ایران می تواند با اتکا به موقعیت ممتاز ترانزیتی و خطوط لوله موجود، نقش نقطه اتصال را بر عهده بگیرد. جذب گاز سرگردان شمال و هدایت آن از کریدور جنوبی بسمت شبه قاره هند، جریان مطمئنی از نقدینگی ارزی را به بدنه مالی کشور هدایت کرده، وابستگی متقابل میان سه بازیگر مهم یعنی ایران، روسیه و هند را عمیق تر ساخته و آسیب پذیری های ژئواکونومیک ناشی از فشارهای خارجی را به پایین ترین میزان ممکن خواهد رساند.
در نهایت، همگرایی تحولات دیپلماتیک با حضور سران کشور در مسکو و عضویت فعال در جی ئی سی اف، موقعیتی طلایی جهت بستن قراردادهای معوق به وجود آورده است. بازبینی در راهبردهای گازی و تلفیق ابزار واردات با دیپلماسی فعال منطقه ای، نه تنها متضمن عبور بی دغدغه از شرایط سخت زمستانی است، بلکه بستری فراهم می سازد تا زیرساخت های انرژی ملی بار دیگر بعنوان شاهراهی حیاتی در نقشه تجارت منطقه تثبیت گردند.

1405/08/03

10:07:49

5.0 / 5

تگهای خبر: اقتصاد , پیشرفت , تخصص , توسعه

این پست کار و درآمد مورد قبول شماست؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات کاربران کار و درآمد در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سئوال:

= ۸ بعلاوه ۲